Τρίτη, 2 Ιανουαρίου 2018

"Το 'κοψε κουμπούρι" ο γαμπρός!



Υποδεχόμαστε τον καινούργιο χρόνο με μία εύθυμη ιστορία του τόπου μας,

δοσμένη με μοναδική χάρη από την Ευρυτάνισσα κυρά Λένη!

Απολαύστε τη...

==============

Τα παλιά τα χρόνια οι περισσότεροι γάμοι γινότανε με προξενιά! Έτσι λοιπόν ένας προξενητής από ένα ορεινό χωριουδάκι της Ευρυτανίας πήρε το νεαρό Βέλιο να πάνε στο σπίτι ενός νοικοκύρη σε κάποιο άλλο χωριό για να ζητήσουνε σε γάμο την κόρη του. Προτού φύγουνε του έδωσε μερικές συμβουλές:

- Άκουσι πιδί μ'... αυτού που θα πάμι θέλου να προσέχ'ς.  Πρώτα θα φιλιήσ'ς του χερ' τ' πεθερού, μετά τσ' πεθεράς και στ' νυφ' χαμλά τα μάτια σ'!  Άκσες; 

-Άκσα μπάρμπα. 

-Κι όταν απστοθούμι στ'ν τάβλα θα φας μαναχά δυο-τρεις χαψιές. Ιγώ θα σε τσουγκρίσω στου πουδάρ' κι συ θα καταλάβ'ς και δεν θα ματαπλώεις χέρ' στου τραπέζ'. Μην μας πουν και λυσσασμέν'ς! Ακούς ορέ τι σ' λέου, μη με ντρουπιάεις και πουν οι ανθρώπ' τι μας έφιρες ιδώ ορέ ζαγάρ' !!!

- Καλά μπάρμπα, όπως μούπες έτσ' θα κάμου...

Ο γαμπρός ο Βέλιος φόρεσε την καλή του φουστανέλα, έβαλε τα τσαρούχια του και πήρε μαζί του και τον τρουβά του. Έβαλε μέσα ψωμί, τυρί κι ελιές και ξεκίνησε μαζί με τον προξενητή για τον προορισμό τους. 

Γίνανε όπως τα συμφωνήσανε... Χαιρετούρες, χειροφιλήματα στα πεθερικά, όλα όπως έπρεπε. Περάσανε και στον οντά... Νάσου και η νύφη όμορφη και χαμηλοβλεπούσα! Κι ο Βέλιος, όμως, τα μάτια στο πάτωμα... Η κόρη σερβίρισε τους καλεσμένους γλυκό από μία κούπα με δύο κουτάλια. Καθένας έβαλε το κουτάλι του στην κούπα και πήρε από λίγο για το καλό. Το κορίτσι έφερε και το τσουκάλι με το νερό, ήπιανε και αντάλλαξαν ευχές. Μετά τα 'πανε και τα συμφωνήσανε και για το γάμο. 

Στο τέλος στρώθηκε κι η τάβλα. Τι να δουν τα μάτια σας! Του κόσμου τα καλά είχε ο νοικοκύρης: ψητά, κοκορέτσια, τυριά, πίτες, κρασιά, μέχρι και... τραχανά για το κρύο! Έκαναν το σταυρό τους όπως συνηθίζανε και ριχτήκανε στο φαϊ. Ο μπάρμπας ο προξενητής, δεν σταματούσε με τίποτε, έτρωγε με δυό μασέλες! Ο καημένος ο γαμπρός μόλις τόλμησε ν' αγγίξει δυο-τρεις μπουκιές... "γκαπ" νιώθει μια κλωτσιά στο πόδι κάτω από το τραπέζι από τον προξενητή και... αμέσως σταμάτησε! 

Το βράδυ οι νοικοκυραίοι του σπιτιού στρώσανε στο διπλανό δωμάτιο για να κοιμηθούνε οι μουσαφιραίοι. Έξω είχε βαριά κακοκαιρία. 

Τον γαμπρό όμως τον θέριζε η πείνα. Που να κοιμηθεί! Σηκώθηκε σιγά-σιγά, πήρε τον τρουβά του, βγήκε έξω κι άρχισε να τρώει στα κρυφά το ψωμοτύρι του. 

Στα χωριά εκείνα τα χρόνια την τουαλέτα την είχανε έξω από το σπίτι. Τελείως τυχαία βγήκε ο νοικοκύρης να... την επισκεφτεί!

Έξω χιόνιζε. Το απέναντι βουνό το λέγανε κατά σύμπτωση... Βέλιο, όπως και το γαμπρό!

Ο πεθερός δεν πήρε χαμπάρι το γαμπρό. Μόλις όμως αντίκρισε το βουνό που χιόνιζε ασταμάτητα, είπε φωναχτά: "Ρίξε καημένε Βέλιο, ρίξε ορέ όσο μπορείς"!!!

Και ο γαμπρός που ήτανε κρυμμένος, λέει αγανακτισμένος:

"Ώχου, κι αν ρίχνου κι αν δεν ρίχνου, απ' το δκό μ' τον τρουβά ρίχνου! Ακούς τι σ' λέου, αμάν με σας πο' μπλεξα!"

Και δώστου στα ποδάρια... "το 'κοψε κουμπούρι ο γαμπρός" κι άντε να τόνε ματαβρείς!!!


Ήταν μία εύθυμη διήγηση από την Ευρυτάνισσα κυρά Λένη
...για το καλό του χρόνου!

Τετάρτη, 27 Δεκεμβρίου 2017

Ευχές...

Η φετινή εορταστική μας κάρτα - Χελιδόνα Ευρυτανίας, φωτο: "Eυρυτάνας ιχνηλάτης"

Φίλες και φίλοι,
σας ευχόμαστε ολόψυχα 
καλή χρονιά
με υγεία-δύναμη-αλληλεγγύη
και... την ανάλογη αγωνιστική διάθεση,
για μια ζωή 
όπως μας αξίζει
και την ονειρευόμαστε...


Τρίτη, 19 Δεκεμβρίου 2017

Μια αλλιώτικη Χριστουγεννιάτικη λειτουργία!

Ο θρυλικός ανταρτόπαπας "Παπα-Κουμπούρας" -  η φωτο  από τον "Κόκκινο Φάκελο"

"Τα αντάρτικα Χριστούγεννα" στα Τοπόλιανα Ευρυτανίας (εν έτει 1942)


Το blog Ευρυτάνας ιχνηλάτης σάς παρουσιάζει "κάτι" πολύ σπάνιο και ιδιαίτερο... ενόψει Χριστουγέννων!

Ιχνηλατήσαμε μία μοναδική μαρτυρία που αφορά έναν... αντάρτικο εορτασμό Χριστουγέννων στα Τοπόλιανα της Ευρυτανίας το 1942.  Μία ΕΛΑΣίτικη δύναμη με επικεφαλής τον Άρη Βελουχιώτη (μετά τη νικηφόρα μάχη του Μικρού Χωριού -βλ. εδώ! ) και ύστερα από μία κοπιαστική πορεία, φτάνει στις 24-12-42 σ' αυτό το ευρυτανικό χωριουδάκι όπου οι κάτοικοί του βιώνουν, όπως άλλωστε όλος ο λαός, τις στερήσεις και την ανέχεια της μαύρης κατοχής! Τότε ο αλησμόνητος ανταρτόπαπας "Παπα-Κουμπούρας"/Κώστας Τζεβελέκης πήρε την ανάλογη πρωτοβουλία ώστε να αντιστρέψει το βαρύ κλίμα, με αποτέλεσμα οι φτωχοί χωρικοί να γιορτάσουν παρέα με τους αντάρτες εκείνη την ξεχωριστή μέρα. Από την προσωπική μας βιβλιοθήκη και το βιβλίο του Γιάννη Γ. Χατζηπαναγιώτου (καπετάν Θωμά), με τίτλο: "Η πολιτική διαθήκη του Άρη Βελουχιώτη" (εκδ. Δωρικός). 

Ιδού και το σχετικό κείμενο του "καπετάν Θωμά":

Χριστουγεννιάτικο θαύμα

"ΕΤΣΙ, ταλαιπωρημένοι, ξυπόλητοι σχεδόν με τα ξεχαρβαλωμένα υποδήματα, νηστικοί εξουθενωμένοι από τη συνεχή πορεία και την κακοπάθεια, φθάσανε στις 24 Δεκεμβρίου 1942 στα Τοπόλιανα. Κι εκεί συνάντησαν το τμήμα του αρχηγείου Ευρυτανίας, που είχε προηγηθεί. 

Την άλλη μέρα ξημέρωνε Χριστούγεννα. Είναι η μεγάλη γιορτή της χριστιανοσύνης, που ο λαός μας της δίνει μεγάλη θέση στην καρδιά του και την πανηγυρίζει με ιδιαίτερη χαρά. Στα παλιά τα χρόνια, ίσως και σήμερα σε μερικά χωριά, σφάζανε τα γουρούνια τους, που τρέφανε ολοχρονίς, φτιάχνανε από το κρέας τους τα λουκάνικά τους, λειώνανε το λίπος να το 'χουνε όλη τη χρονιά για το μαγείρεμα, ψήνανε τους σουφλιμάδες στη μικρή σούβλα του τζακιού, ψήνανε τα χριστόψωμα στους σπιτικούς φούρνους κι αφού τα ξημερώματα μεταλαβαίνανε στην εκκλησία, το ρίχνανε από το μεσημέρι στην ευωχία με το γλυκόπιοτο κρασί. 

Που τώρα τέτοια μπερκέτια, που και όρεξη για γλέντια στα μαύρα χρόνια της κατοχής, μαύρα χριστούγεννα γιορτάζανε και στα φτωχά Τοπόλιανα με τη μεγάλη ανέχεια κι ανημποριά. Τόση είταν στην καταραμένη τη σκλαβιά η ανημποριά τους, ώστε τη χρονιά αυτή δεν είχανε ούτε παπά και θα μένανε οι χωριανοί αλειτούργητοι, μεγάλο βάσανο και κρίμα αυτό στην ψυχή τους, όπως βαρειά το νοιώθανε με πίστη αληθινή. Και να, πως έγινε γι' αυτούς τη μέρα αυτή το χριστουγεννιάτικο θαύμα.

Ακούει ο παπάς των ανταρτοσωμάτων, ο ηρωικός και θρυλικός Παπα-Κουμπούρας, με την ελληνική και χριστιανική ψυχή, που τον φάγανε μπαμπέσικα οι Ζερβικοί, πως δεν έχει παπά το χωριό, τρέχει στον Πρόεδρο της Κοινότητας, πάνε μαζί και χτυπούν την καμπάνα της εκκλησιάς και καλούν τους χριστιανούς στη λειτουργία. Τέτοια χρονιάρα μέρα, δεν έπρεπε να μείνουν αλειτούργητοι. Μήτε οι ίδιοι οι αντάρτες από τον πρώτο ως τον τελευταίο, θα το θέλανε και για τον ευατό τους αυτό. Θέλανε κι οι ίδιοι να λειτουργηθούν. Και λειτουργήθηκαν μαζί με τους Τοπολιανίτες. Τρίβουν τα μάτια τους από συγκίνηση οι χωρικοί κι αναρωτιούνται πούθε τούς ήρθε τέτοιο αναπάντεχο καλό.

- Έκαμε και πάλι το θάμα του ο Κύριος, σιγανομουρμουρίζουν οι γεροντότεροι.

Ανάβουν τα μικρά κεριά τους στην εκκλησία, βλέπουν τον παπά με τα σκεπασμένα κάτω από τα άμφια φυσεκλίκια να λειτουργεί, ακούνε και τους Ελασίτες, που πιάσανε τα ψαλτήρια να ψέλνουν τη θεία Γέννηση, ξαφνιάζονται και θαυμάζουν και μονολογούνε όλοι μαζί.

- Χριστουγεννιάτικο θαύμα είναι τούτο αληθινό...

Που να φαντάζονταν ότι από κει που δεν το περιμένανε θα βρίσκανε τέτοια θεία δωρεά. Τους είχανε, βλέπεις, κανοναρχήσει, πως οι αντάρτες του Άρη είναι άθεοι κομμουνιστές, που δε 'νομάζανε Θεό, καίνε και γκρεμούν τις εκκλησίες και τα εικονίσματα, όπου περνούν, τους λέγανε οι Ζερβικοί, και τώρα βλέπανε κι ακούανε με τα ίδια τους τα μάτια και τ' αυτιά, πόσο διαφορετική είτανε η αλήθεια, κι ακόμα δεν τολμούσανε να την πιστέψουνε.

Κρύβεται, όμως η αλήθεια, όταν στέκει έτσι ολοζώντανη μπροστά τους; Μόλις τέλειωσε η λειτουργία, βγαίνουν ξεθαρρεμένοι στο πεζούλι της μικρής εκκλησίας και στους πάγκους του καφενείου, ανακατεύονται με τους αντάρτες, τα λένε όπως ξέρουν να τα πούνε μεταξύ τους οι άνθρωποι του λαού, όταν νοιώθουν ελεύθεροι κι απαλλαγμένοι από το βάρος της ψυχής, σφίγγουν τα χέρια αδελφωμένα κι όταν έρχεται η ώρα να φύγουν, τους κατευοδώνουν ως την έξοδο του χωριού.

- Στο καλό να πάτε παλληκάρια κι ο Θεός μαζί σας αδέρφια..."

Οι ΕΛΑΣίτες ιερωμένοι "Παπαφλέσσας" και "παπα Ανυπόμονος" - φωτο Σπύρος Μελετζής