Παρασκευή, 16 Φεβρουαρίου 2018

"Είμαι του Ε.Λ.Α.Σ αντάρτης και στα όρη τριγυρνώ..." !

ΕΛΑΣίτης στο Καρπενήσι - φωτο από "Κόκκινο φάκελο"

Στις 16 Φλεβάρη του 1942, κυκλοφόρησε η Ιδρυτική Διακήρυξη του Ε.Λ.Α.Σ, του λαϊκού στρατού της ΕΑΜικής Αντίστασης! 

Η αδούλωτη Ευρυτανία, ανταρτογέννα και φλάμπουρο της Ελεύθερης Ελλάδας, έγραψε χρυσές σελίδες στο ένδοξο βιβλίο της αντιστασιακής ιστορίας αυτής της χώρας! Μια χούφτα ένοπλοι λεβέντες με επικεφαλής τον αθάνατο Άρη του δίκαιου λαϊκού πολέμου, ξεκίνησαν από τα περήφανα "βελουχιώτικα" βουνά μας ανάβοντας τη φλόγα του ξεσηκωμού κόντρα στο φασίστα κατακτητή και τους δωσίλογους συνεργάτες του (βλ. εδώ). Μέσα στους πρωτοξεκινητάδες του αγώνα ήταν και πολλά διαλεχτά παλικάρια του τόπου μας, αληθινά δισέγγονα του Κατσαντώνη και του Καραϊσκάκη, άξια τέκνα της φτωχής αγροτιάς και της διανόησης του νομού μας. Όνειρό τους η χιλιάκριβη η Λευτεριά και η πολυπόθητη Λαοκρατία, αυτά τα μεγάλα ευγενή οράματα που θα φωτίζουν για πάντα τα μονοπάτια της Απελευθέρωσης του Ανθρώπου από τα δεσμά της σκλαβιάς και της εκμετάλλευσης! 
Το αετόμορφο Βελούχι μας, απ' όπου πήρε το αντάρτικο προσωνύμιό του ο Άρης!

Υπό διαφορετικές συνθήκες, αυτή η σημαντική επέτειος της ίδρυσης του Ελληνικού Λαϊκού Απελευθερωτικού Στρατού θα εορτάζονταν πανελλαδικά και με ιδιαίτερες τιμές! Η δε πρωτοπόρα Ευρυτανία, η Αγία Λαύρα της Αντίστασης, θα αποτελούσε κομβικό σταθμό στην ιστορική μνήμη της χώρας! "Τη σήμερον ημέρα" όμως... προέχουν "άλλα", αφού στους χαλεπούς καιρούς της λήθης που βιώνει τόσο ο τόπος μας όσο και όλη η πατρίδα, ο σύγχρονος ραγιαδισμός και η υποτέλεια στους ξένους και ντόπιους αφεντάδες φαίνεται να καταλαμβάνουν περισσότερο "ζωτικό χώρο" απ' ότι τα φωτεινά παραδείγματα των λαμπρών αγωνιστών της τιμής και της λευτεριάς. 

Όπως και να 'χει, από το δικό μας δυσδιάκριτο μετερίζι, θα τιμήσουμε με τον τρόπο μας την εποποιία των λαϊκών ηρώων, παραθέτοντας τους παρακάτω στίχους από ένα χαρακτηριστικό αντάρτικο τραγούδι. Άλλωστε... "οι ζευγάδες μπορεί σιγά-σιγά να φεύγουν, η σπορά όμως μένει"!


Είμαι του Ε.Λ.Α.Σ αντάρτης     
και στα όρη τριγυρνώ
και για την ελευθεριά μας 
και τον θάνατο αψηφώ.     

Το τουφέκι μου στον ώμο
το σπαθί μου στο πλευρό
απ' τα όρη κατεβαίνω 
τους φασίστες κυνηγώ. 

Δεν φοβάμαι την κρεμάλα
δεν φοβάμαι το σχοινί
και στο διάβα μας όλοι τρέμουν 
Ράλληδες και Γερμανοί.       

Ράλληδες ταγματαλήτες
Μπουραντάδες, Γερμανοί
τα κεφάλια σας θα πέσουν 
απ' τ' αντάρτικο σπαθί.   

Μάνα μου, γλυκιά Ελλάδα
ο αντάρτης του Ε.Λ.Α.Σ
θα σ' ανάψει τη λαμπάδα 
της τιμής, της λευτεριάς.



ΥΓ: "Κλικάροντας" στους παρακάτω τίτλους-αφιερώματα του blog μας, μπορείτε να κάνετε ένα ιστορικό ταξίδι στα μονοπάτια του Ε.Λ.Α.Σ στην ανταρτομάνα Ευρυτανία!

Δομνίστα Ευρυτανίας: Η Αγία Λαύρα της Αντίστασης!

Κρίκελλο 1942: Φλάμπουρο Αντίστασης σε όλη την κατεχόμενη Ευρώπη


* Χρύσω μ' , τιμή σου οι πληγές σου!


"Κλέαρχος-Μικρό Χωριό"!


28-4-1943: Γιορτή της Λευτεριάς στο Καρπενήσι




Τρίτη, 13 Φεβρουαρίου 2018

Εν επιγνώσει

Στα ελεύθερα λιβάδια - Καμάρια Αγράφων


"Η καρδιά του ανθρώπου, μακριά από τη φύση, γίνεται σκληρή."

(Ινδιάνικη ρήση)

blog "Ευρυτάνας ιχνηλάτης"

Τετάρτη, 7 Φεβρουαρίου 2018

Για κείνους τους περήφανους ταπεινούς...



Ευρυτανικά βουνά

λεύτεροι βιγλάτορες της Ιστορίας 

και των καθαρών στοχασμών,

κάθε βασανισμένη πέτρα σας

κι αιματοποτισμένη δρασκελιά σας

σέρνουν τραγούδι αγέρωχο,

για κείνους τους ξυπόλητους Προμηθέες 

που σας φύλαξαν άπαρτα κάστρα,

για κείνους τους περήφανους ταπεινούς

που έπεσαν για τη Ζωή!


ΥΓ: Αφιερωμένο στους λησμονημένους Ευρυτάνες αγωνιστές, εκείνους που σε τούτα τα βουνά δίδαξαν με τις θυσίες και τη στάση ζωής τους πως κανείς τύραννος δεν είναι ανίκητος! 


Δευτέρα, 5 Φεβρουαρίου 2018

Αμόλευτοι λογισμοί



Από φτωχούς γεννήθηκα σ’ ένα Χωριό ένα βράδυ.
Στην κούνια μου παράστεκαν η Νύχτα η κρύα κι η Φτώχεια.
Το πρώτο ο αγέρας μού 'φερε στα σπάργανα το χάδι.
Το πρώτο κλάμα μου έσκυψαν να πιουν τα πρωτοβρόχια.
Τη γύμνια μου χαρήκανε βοριάδες και λιοπύρια
και την καρδιά μου μοίρασαν της γης οι αγάπες όλες.
Μέσα στη φτώχεια πλούτισα του πόνου τα ζαφείρια
κι όπου το δάκρυ στάλαξε φουντώσαν άγριες βιόλες.
Μπορεί, δε λέω, να διάβασα κι εγώ δυο- τρία βιβλία,
μα στο σκολειό δεν μ’ έμαθαν, όσα οι καιροί στις ρούγες.
Κι οι λογισμοί μου αμόλευτοι, μακριά από τρένα ή πλοία,
με του βοριά ταξίδεψαν μονάχα οι φτερούγες.
Σοφός ο λόγος. Κι έμεινα με του λαού τη γνώμη,
με τη σοφία που κρύβεται χρυσόσκονη στην άμμο.
Για μένα ούτε συστήματα, κούφιες ιδέες και νόμοι.
Πολλοί οι θεοί, τον άνθρωπο τον ένα πως να τον κάμω...

[απόσπασμα στίχων του καταγόμενου εκ Προυσού Ευρυτανίας ποιητή Θανάση Κυριαζή (1887-1950)]

Παρασκευή, 26 Ιανουαρίου 2018

Συνειρμοί


Καμιά φορά τα λόγια περιττεύουν. Αρκεί μία τυχαία εικόνα για να εκπέμψει μηνύματα μεγαλύτερης ισχύος από ολάκερα... "κατεβατά αναλύσεων"!

Τρίτη, 23 Ιανουαρίου 2018

Το όρνιο: "ο εργάτης καθαριότητας" των βουνών μας!


Ιδού τι έγραφε, μεταξύ άλλων, ο μεγάλος Ευρυτάνας λογοτέχνης Ζαχαρίας Παπαντωνίου για τον συντοπίτη του Στέφανο Γρανίτσα συγγραφέα του περίφημου βιβλίου υπό τον τίτλο : "Τα άγρια και τα ήμερα του βουνού και του λόγγου":

"Το βιβλίον αυτό μας φέρνει εις τας δροσεράς και βαθείας πηγάς της ζωολογικής επιστήμης. Την ζωολογίαν την έκαμαν οι γεωργοί, οι κυνηγοί και οι ψαράδες. Υποθέσατε, ότι κάποιος εξ αυτών, με μνήμην ακριβή, με συνείδησιν, με βλέμμα καθαρόν και γοργόν, με ποίησιν, με ακίνδυνον φανταοίαν και με αγαθήν ειρωνείαν, αποφασίζει να μας διηγηθή, εμπρός εις πελωρίαν φωτιά του χειμώνος, τας γνωριμίας του με τα ζώα, ό,τι ξεύρει το μάτι του, η αφή του, η ακοή του δια τους κατωτέρους αδελφούς του ανθρώπου. Αυτός είναι ο Γρανίτσας. Άνθρωπος του υπαίθρου με ανεπτυγμένην την επιστημονικην περιέργειαν, στήνων δόκανα και παραμονεύων εις την λόχμην. Ηθέλησε να ιδή ο ίδιος, ν’ ακούση ο ίδιος τα ζώα, να θησαυρίση τας γενικεύσεις που έκαμαν ολόκληροι γενεαί δι’ αυτά. Και πραγματικώς είδε και ήκουσε. Διηγείται και παριστάνει ωσάν άνθρωπος της φύσεως διαθέτων οξυτάτας αισθήσεις. Εις τας σελίδας του υπάρχει ένας θη­σαυρός από παρατηρήσεις παρθένους και ωραίας. Είναι πιθανόν η λαϊκή παράδοσις, την οποίαν τόσον προσέ­χει, να έρχεται κάποτε εις αντίφασιν με τα αυστηρά πορίσματα της ζωολογίας. Πιθανόν να εισέδυσαν εδώ πλάνοι, τας όποιας η επιστήμη είναι ελευθέρα να απορρρίψη ή να αναιρέση. Εν πάσει όμως περιπτώσει αι σελίδες αυταί παρέχουν πλούσιον υλικόν εις την επιστήμην. Συγκεντρώνουν τας παρατηρήσεις ενός Έλληνος φυσιολάτρου επί του συνόλου των ζώων που συντηρεί η Στερεά Ελλάς, επί της ελληνικής faune. Μας πα­ρουσιάζουν πολύ από την ελληνικήν χλωρίδα με τον ζωικόν της κόσμον. Μας δίδουν ταυτοχρόνως άφθονον λαογραφικόν υλικόν. Είναι μία εργασία που εθεωρήθη ως ευεργεσία ενός ανθρώπου προς το κοινόν, όταν εδημοσιεύθη εις την «Εστίαν». Πρώτην φοράν λογογράφος Έλλην απεφάσιζε να ξυπνήση την κοινωνίαν από τον αστικόν της ύπνον, προσφέρων μέσα εις τα κομμωτήριά της ολόκληρον δάσος της Ευρυτανίας με τα τετράποδα και τα πτερωτά του(...)"

Από το προαναφερόμενο βιβλίο του αείμνηστου συμπατριώτη μας Στέφανου Γρανίτσα (βιβλιοπωλείον της Εστίας), επιλέξαμε ένα κεφάλαιο που αναφέρεται στο όρνιο, στον παρεξηγημένο, αλλά χρησιμότατο "εργάτη καθαριότητας" των βουνών μας!

Απολαύστε το...

==========

Το όρνιο

Δίχως άλλο καμμία ευρωπαϊκή πόλις δεν είναι δυ­νατόν να έχη την υπηρεσίαν καθαριότητος, την οποίαν έχουν τα βουνά. Επειδή, ως επί το πλείστον είναι κακοπάτητα και το χειρότερον ακόμη τα διάφορα ζώα, είτε ήμερα είτε άγρια, ευρίσκονται εις κατάστα­σιν διαρκούς εμφυλίου πολέμου - αυτούς τους μήνας μάλιστα οι οποίοι είναι ερωτική εποχή των προβάτων σκοτώνονται καθημερινώς κριάρια αλληλομαχόμενα διά τας Ιουλιέτας των κοπαδιών των - τα όρνια εκτελούν μεγάλην κοινωνικήν αποστολήν, καθαρίζοντα αμέσως τα βουνά από τους νεκρούς μαχητάς του Έ­ρωτος.

Μία ποιμενική παράδοσις βεβαιοί, ότι τα όρνια ανέλαβον την εργασίαν ταύτην κατά διαταγήν αγίου ανθρώπου, του Αθανασίου του εξομολογητού, ιδιαιτέ­ρου προστάτου των προβάτων.

Ο Άγιος Αθανάσιος διήρχετο κάποτε τα βουνά κηρύσσων τον λόγον του Θεού και εξομολογών τους αμαρτωλούς. Άμα έφθασεν εις μίαν κορυφήν της Ευρυτανίας, η οποία αποτελεί το σύνορον Θεσσα­λίας, Ηπείρου και Στερεάς, επλησίασε μίαν στάνην όπου απέκρυψε την ιδιότητά του και προσποιηθείς τον στρατοκόπον εζήτησε από τους ποιμένας ολίγον γάλα.

Εδώ η παράδοσις είναι φανερά αντιποιμενική, διότι διηγείται ότι οι ποιμένες δεν του έδωκαν γάλα, πράγμα, το οποίον είναι αντίθετον προς τα ποιμενικά έθιμα, όπως ημπορούν να βεβαιώσουν όλοι όσοι έτυχαν να περάσουν από στάνην. Τόσον το θεωρούν υποχρέωσίν των να περιποιηθούν διαβάτας, ώστε και μακράν της στρούγγας των αν περάσητε, θα σας καλέσουν εις τα κονάκια των, τα οποία άλλως τε υποβάλλονται εις ειδικήν φορολογίαν όπως «απαντούν τα έξοδα» της φιλοξενίας.

Εις μίαν μελέτην περί των Σαρακατσάνων (σκηνιτών) την οποίαν γράφω, παραθέτω φορολογικούς κατα­λόγους τσελιγγάτων, εις τους οποίους η πρώτη μερίς είναι τα «μουσαφιρλίκια». Κατά δέκα λεπτά φορολογεί ο τσέλιγγας έκαστον πρόβατον των υπ’ αυτόν σκηνιτών διά την φιλοξενίαν των διαβατών.

Η παράδοσις μ' όλα ταύτα επιμένει ότι εις τον Άγιον Αθανάσιον δεν έδωσαν ούτε γάλα. Εκείνος λοιπόν ύψωσε τας χείρας του προς τον Θεόν και κατηράσθη την στάνην, ζητήσας να γίνουν τα πρόβατα όρνια. Αμέσως τα κοπάδια έγιναν φτερωτά και οι ποιμένες έμειναν με της γκλίτσες ξηρές.

-Εσείς δε αθώα πλάσματα του Θεού, είπεν ο Άγιος, να περιπλανάσθε εις τα βουνά και να τα κα­θαρίζετε από πάσαν ακαθαρσίαν.

Τα όρνια τότε πήραν τα βουνά και επεδόθησαν εις το ανατεθέν έργον των. Μερικά όμως έμειναν εκεί κοντά στο μανδρί των, όπου και σήμερον περιπλανώνται γύρω από τα ερείπια της στάνης, αναζητούντα τους πιστικούς των και τα σκυλιά.

Προχθές το βράδυ πέρασα εις την «Αφωρεσμένην» - είναι το όνομα της κατηραμένης στάνης - και έμεινα εκεί δύο τρεις ώρας.

-Να ιδήτε, μου έλεγαν πέντε-εξ Σαρακατσαναίοι που με συνώδευαν, να ιδήτε ότι άμα βλέπουν άσπρη κάππα, που φορούμε ημείς οι βλάχοι, δεν φεύγουν γιατί θαρούν πως είμαστε οι δικοί των οι τσοπά­νηδες.

Πραγματικώς τα όρνια δεν παρεμέρισαν και επεράσαμε ανάμεσα των δίχως να διακόψουν την βοσκήν των. Εκάθησα εις τα ερείπια της στάνης και μου ήλθεν ο πειρασμός να τουφεκίσω το ορνεοκοπάδι, επει­δή το κόκκαλό των γίνεται λαμπρά φλογέρα.

-Μη τα ντουφεκάς, τα καημένα... Κρίμα... θάρρεψαν γιατί είδαν εμάς...

Αλλ’ εκείνα, ως αντελήφθην, δεν εκινούντο, διότι είχον προ ολίγου πέσει επάνω εις ένα γκρεμισμένο άλογο από το οποίον μόνον τα κόκκαλά του είχον αφήσει. Όταν μετ’ ολίγον μας έπιασε η βροχή και απεσύρθημεν κάτω από ένα έλατον, αυτά επήγαν απέναντί μας εις ένα κέδρον και έμειναν εκεί ως πρόβατα.

Οι Σαρακατσάνοι μού επέμειναν, ότι εκεί ήταν ο «σταλός των» όταν ήσαν πρόβατα και επήγαν κατά συνήθειαν, την οποίαν έχουν τα πρόβατα την μεσημβρίαν να λημεριάζουν υπό παχύσκια δένδρα.

Όταν ο καιρός αναπήρε, συνεκεντρώθησαν εκεί πολλοί Σαρακατσάνοι και είδα πως ήτο αδιάσειστος η πεποίθησίς των, ότι όρνια, προ του αφορισμού δεν υπήρχον και ότι ο δημιουργός των είναι ο Άγιος Αθανάσιος. Ίσως έκτοτε οι Σαρακατσάνοι να έγιναν τόσον φιλόξενοι. Αλλά τα όρνια μένουν όρνια και καθαρίζουν τα βουνά με ηλεκτρικήν ταχύτητα. Μόλις γκρεμισθούν ή ψοφήσουν πρόβατα, άλογα, μουλάρια, κ.λπ. επιπίπτουν τα όρνια και τα καθαρίζουν αυτοστιγμί.

Φαίνεται δε ότι παρομοίας υπηρεσίας προσέφεραν και κατά το Εικοσιένα. Οι βοσκοί ερευνούν επιμόνως τα σπήλαια όπου κάνουν τις φωλιές των με την ιδέαν ότι θα εύρουν χρυσαφικά, ιδίως δακτυλίδια, τα οποία μετέφερον εκεί τα όρνια μαζί με τα χέρια των νεκρών κλεφτών που ήρπαζον από τα πεδία των μαχών. Ένας Σαρακατσάνος μου έδειξε χρυσό δακτυλίδι που ευρήκε μέσα εις μίαν ορνιοφωλιάν μαζί με σκελετούς αν­θρωπίνων χεριών.

Ελησμόνησα να σημειώσω παραπάνω, ότι υπάρχουν και όρνια, τα οποία δεν τρώγουν μόνον το κρέας, άλλοι ροφούν και τα κόκκαλα, εντεύθεν δε και ειδική ονο­μασία των «κοκκαλιάδες». Οι κοκκαλιάδες αρπάζουν τα κόκκαλα και αφού προχωρήσουν πολύ υψηλά να πε­τούν απ’ εκεί επάνω εις πετρώδη μέρη διά να τα σπάσουν. Κατεβαίνουν έπειτα και επιδίδονται εις την απορρόφησιν των μεδουλιών των.

Οι κλέφτες του Εικοσιένα όμως ήσαν υπερήφανοι, ώστε να μη θέλουν να φαίνωνται ότι τρώγουν τα κορμιά των τα όρνια όπως τα ψοφίμια. (Οι κλέφτες τούς από φυσικόν θάνατον αποθνήσκοντας ονομάζουν ψοφίμια και ηύχοντο διά τον εαυτόν των να τελειώ­σουν ως σφαγάδια, τουτέστι να σκοτωθούν εις τον πόλεμον). Η υπερηφάνειά των λοιπόν δεν τους επέ­τρεπε να νομίζουν ότι θα γίνουν βορά των ορνιών, αλλά των σταυραετών, προς τους οποίους και απευ­θύνονται τα επιθανάτια τραγούδια των:

Φάγε - ν - αητέ μ’ τα νιάτα μου,
φάγε την αντρειά μου,
να κάμης πήχυ το φτερό και
σπιθαμή το νύχι.

Ίσως είναι η ποιητικωτέρα διάθεσις των πολεμιστών του Εικοσιένα το να θέλουν να μετενσαρκωθούν μέσα στις σπαθωτές φτερούγες των αητών που χαίρονται τα ύψη και δέρνουν βροντερά τον αιθέρα, όπως τα πολύηχα άρματά των. Ένα αρματολικό τραγούδι λέγει:

Το πώς βροντάει ο σταυραετός
όντας αργοκινάει,
έτσ’ όντας συναρίζεται
κι ο γλεντερός ο κλέφτης.

Ήτο δυνατόν ο «γλεντερός κλέφτης» να παραδεχθή, ότι τα νιάτα του τρέφουν τα όρνια, τα δυσκί­νητα, τα πεζότατα, τα ταπεινά αυτά ζώα; Ημείς εδώ όταν πρόκειται να επιπλήξωμεν κανένα ως βραδυκίνητον, ως μπουνταλάν, ως άχθος αρούρης, έχομεν πρόχειρον την φράσιν.

-Όρνιο της Καράβας!

Καράβα δε ονομάζεται η σειρά των κορυφών της Οξιάς όπου περιπλανώνται τα θύματα του αφορισμού του Αγίου Αθανασίου, καθαρίζοντα τους γκρεμούς από τα ψοφίμια δίχως αστυϊατρικήν υπηρεσίαν, την οποίαν έχουν οι Αθηναίοι, που εκτελούν παρομοίαν υπηρεσίαν εις πολλά αθηναϊκά ξενοδοχεία… Κατά τούτο τα όρνια διαφέρουν μερικών Αθηναίων, οι οποίοι πληρώνουν αστυϊάτρους, πληρώνουν εφημερί­δας διά να διαβάζουν τα «απόζοντα» εξ ακαθαρσίας ξενοδοχεία και έπειτα πηγαίνουν και τρώγουν εις τα ίδια ξενοδοχεία.